Als je lijdt aan PDS (Prikkelbare Darm Syndroom) of IBS, weet je hoe frustrerend het kan zijn om te zoeken naar voedingsmiddelen die je darmen niet van streek maken. Het FODMAP-dieet biedt vaak verlichting, maar kan ook beperkend voelen. Het goede nieuws? Bone broth kan een waardevolle aanvulling zijn op je dieet - mits je weet waar je op moet letten.
In dit artikel ontdek je alles over bone broth en het FODMAP-dieet: welke ingrediënten je moet vermijden, hoe je veilig bone broth kunt maken, en waarom dit eeuwenoude voedingsmiddel juist kan helpen bij darmklachten.
Wat is het FODMAP-Dieet?
FODMAP staat voor Fermenteerbare Oligo-, Di-, Mono-sacchariden en Polyolen. Dit zijn korte-keten koolhydraten die in bepaalde voedingsmiddelen voorkomen en bij sommige mensen slecht worden opgenomen in de dunne darm. Wanneer deze stoffen in de dikke darm terechtkomen, worden ze gefermenteerd door darmbacteriën, wat kan leiden tot:
- Opgeblazen gevoel en winderigheid
- Buikpijn en krampen
- Diarree of constipatie
- Misselijkheid
Het low FODMAP-dieet, ontwikkeld door Monash University in Australië, helpt mensen met PDS/IBS om te identificeren welke voedingsmiddelen hun klachten veroorzaken door tijdelijk alle high FODMAP voedingsmiddelen te elimineren en ze vervolgens één voor één te herintroduceren.
Is Bone Broth Low FODMAP?
Het korte antwoord is: dat hangt af van de ingrediënten. Pure bone broth gemaakt van alleen botten en water is low FODMAP. Het probleem ontstaat bij de toevoegingen die vaak worden gebruikt voor smaak.
| Ingrediënt | FODMAP Status | Opmerking |
|---|---|---|
| Botten (rund, kip, vis) | Low FODMAP | Veilig in alle hoeveelheden |
| Wortel | Low FODMAP | Tot 1 middelgrote wortel per portie |
| Groene deel bosui | Low FODMAP | Alleen het groene deel! |
| Ui (alle soorten) | High FODMAP | Bevat fructanen - vermijden! |
| Knoflook | High FODMAP | Bevat fructanen - vermijden! |
| Prei (witte deel) | High FODMAP | Groene deel is wel toegestaan |
| Selderij | Matig | Max ¼ stengel per portie |
Let op bij kant-en-klare bouillon
De meeste supermarktbouillons en zelfs veel "premium" bone broths bevatten ui en knoflook. Controleer altijd de ingrediëntenlijst, zelfs als het product "natuurlijk" of "biologisch" is. Ui en knoflook kunnen ook verborgen zijn onder namen als "kruiden" of "natuurlijke smaakstoffen".
Waarom Bone Broth Juist Helpt bij PDS/IBS
Hoewel je voorzichtig moet zijn met de ingrediënten, kan low FODMAP bone broth juist enorm helpen bij darmklachten. Dit zijn de belangrijkste voordelen:
1. Gelatine Herstelt de Darmwand
De gelatine in bone broth vormt een beschermende laag over de darmwand en helpt bij het herstel van de tight junctions - de verbindingen tussen darmcellen. Bij veel mensen met PDS/IBS is de darmbarrière verzwakt (ook wel "leaky gut" genoemd), waardoor stoffen in de bloedbaan kunnen komen die daar niet thuishoren.
2. Glutamine Voedt de Darmcellen
Het aminozuur glutamine in bone broth is de primaire brandstof voor de cellen van de darmwand (enterocyten). Onderzoek toont aan dat glutamine de darmbarrière kan versterken en ontstekingen kan verminderen.
3. Glycine Vermindert Ontsteking
Glycine, een ander aminozuur dat rijkelijk aanwezig is in bone broth, heeft ontstekingsremmende eigenschappen. Aangezien veel darmklachten gepaard gaan met laaggradige ontsteking, kan dit bijdragen aan verlichting van symptomen.
4. Makkelijk Verteerbaar
Bone broth is vloeibaar en voorverteerd door het lange kookproces, waardoor het weinig belastend is voor het spijsverteringsstelsel. Dit maakt het ideaal voor mensen met gevoelige darmen.
Low FODMAP Bone Broth Recept
Met dit recept maak je een heerlijke, voedzame bone broth die volledig low FODMAP is:
🥣 Low FODMAP Bone Broth
Ingrediënten:
- 1,5 kg runderbotten of kippenbotten
- 3 liter water
- 2 eetlepels appelazijn
- 1 middelgrote wortel, in stukken
- Groene delen van 2 bosuitjes
- 1 laurierblad
- 1 theelepel zeezout
- Optioneel: verse gember (2 cm), kurkuma
Bereiding:
- Plaats de botten in een grote pan of slowcooker
- Voeg water en appelazijn toe, laat 30 minuten staan
- Voeg de groenten en kruiden toe
- Breng aan de kook, schep eventueel schuim af
- Laat 12-24 uur sudderen op zeer laag vuur (of 8 uur in slowcooker op laag)
- Zeef de bouillon door een fijne zeef
- Laat afkoelen en verwijder het gestolde vet
- Bewaar in de koelkast (5 dagen) of vries in porties in
Tip: Smaak zonder FODMAPs
Mis je de smaak van ui en knoflook? Gebruik knoflookolie (de FODMAPs lossen niet op in olie) of asafoetida (ook wel "duivelsdrek" genoemd) - een specerij die een ui/knoflookachtige smaak geeft zonder FODMAPs.
Protocol: Bone Broth Introduceren bij PDS
Als je nieuw bent met bone broth en een gevoelige darm hebt, volg dan dit voorzichtige introductieprotocol:
| Week | Hoeveelheid | Frequentie | Let op |
|---|---|---|---|
| Week 1 | 50-100 ml | 1x per dag | Monitor reacties |
| Week 2 | 100-150 ml | 1-2x per dag | Bij geen klachten: verhogen |
| Week 3 | 150-250 ml | 1-2x per dag | Optimale onderhoudsdosis |
| Week 4+ | 250-500 ml | Naar behoefte | Therapeutische dosis |
Belangrijk: Als je op enig moment klachten ervaart (opgeblazen gevoel, buikpijn, veranderde stoelgang), ga dan terug naar de vorige dosis en blijf daar een week langer op voordat je weer probeert te verhogen.
Low FODMAP Bone Broth Kopen
Heb je geen tijd om zelf bone broth te maken? Er zijn enkele producten op de markt die specifiek low FODMAP gecertificeerd zijn. Let bij de aankoop op:
- Monash University Low FODMAP Certified logo
- Ingrediëntenlijst zonder ui, knoflook, prei of sjalot
- Geen "kruiden" of "natuurlijke smaakstoffen" (kunnen ui/knoflook bevatten)
- Bij voorkeur biologisch en van grasgevoerde dieren
In Nederland zijn pure bone broths zonder toevoegingen vaak de veiligste keuze. Bekijk onze productpagina voor aanbevelingen van kwalitatieve bone broth met minimale ingrediënten.
Conclusie
Bone broth kan een waardevolle toevoeging zijn aan het dieet van mensen met PDS/IBS, mits je de juiste voorzorgsmaatregelen neemt. Door ui en knoflook te vermijden en te kiezen voor pure ingrediënten, kun je profiteren van de darmherstellende eigenschappen van bone broth zonder je klachten te verergeren.
De gelatine, glutamine en glycine in bone broth ondersteunen actief het herstel van de darmwand en kunnen helpen bij het verminderen van ontsteking. Begin voorzichtig, luister naar je lichaam, en bouw langzaam op naar een therapeutische dosis.
Samenvatting
- Pure bone broth (zonder ui/knoflook) is low FODMAP
- Gelatine en glutamine helpen de darmwand herstellen
- Begin met 50-100ml per dag en bouw langzaam op
- Controleer altijd ingrediënten bij kant-en-klare producten




